Spring naar content

Hoe kunnen we terugval voorkomen?

Voor mensen met psychiatrische problemen is zelfstandig wonen in de wijk de nieuwe norm. Maar dat gaat niet altijd goed. Terugval naar begeleid wonen of dakloosheid komt nog te vaak voor. Hoe kunnen we dat voorkomen? Jaap Burggraaf en Doortje van Laarhoven geven antwoord.

Wat is het probleem?

‘Door de ambulantisering wonen mensen met een psychische kwetsbaarheid steeds vaker in een eigen woning, in plaats van in een instelling’, vertelt Jaap Burggraaf. Hij is projectleider Beschermd Thuis bij Kwintes en houdt zich bezig met de toenemende uitstroom van het beschermd wonen. ‘Voor sommigen is zelfstandig wonen met begeleiding prima te doen, maar voor anderen is het een te grote opgave. Ze vallen terug en komen toch weer in de beschermde woonvorm terecht, of ze raken dakloos. Dat legt veel druk op beschermd wonen-locaties en daklozencentra, die sowieso al behoorlijk vol zitten. Het schrijnende is: de helft van alle dakloze mensen in de nacht- en crisisopvang in de regio Utrecht was al eens eerder dakloos. Dat verklaart ook deels de grote druk op de opvang. Er is dus nog veel te leren wat betreft het hulpaanbod aan deze mensen.’

Hoe kunnen we die vicieuze cirkel doorbreken?

‘Dat willen we inderdaad graag weten. De Universiteit Utrecht startte daarom in 2019 een onderzoek om te kijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat deze groep mensen niet meer terugvalt. Het onderzoek wordt gesteund door Kwintes, de gemeente Utrecht, het Leger des Heils, de Tussenvoorziening, Lister en de Utrechtse Buurtteams. We volgen vijf jaar lang een groep van zeventig mensen: twintig daklozen en vijftig mensen die binnenkort uitstromen van begeleid wonen naar een zelfstandige woning. Een aantal van hen is cliënt van ons. Welke hindernissen komen zij tegen, en wat helpt hen juist vooruit? De eerste bevindingen zijn gebundeld in een actieplan. En dat plan wordt ook al uitgevoerd door de werkgroep, waar Kwintes onderdeel van is.’

Kun je een belangrijke bevinding uitlichten?

‘Meer aandacht helpt, en een betere samenwerking tussen hulpverlening, woningcorporaties en gemeente ook. Het is bijvoorbeeld heel belangrijk om de overgang naar zelfstandig wonen goed voor te bereiden. Niet alleen met de cliënt, maar ook met de partners om hem heen. En als de stap naar zelfstandig wonen eenmaal is gezet, moet je samen de vinger aan de pols blijven houden. Met bijvoorbeeld woningcorporatie GroenWest zetten we daarin mooie stappen.’

GroenWest is een van de grotere woningcorporaties in het Noordwesten van de provincie Utrecht. Veel uitstromers van begeleid wonen huren hier hun huis. Doortje van Laarhoven is woonconsulente bij GroenWest en licht toe: ‘Ons beleid is altijd om huisuitzetting te voorkomen. Vroeg signaleren is daarbij essentieel. Betaalt iemand zijn huur niet? Of doet hij al een tijdje de deur niet open? Dan trekken we aan de bel bij hulpverleners van bijvoorbeeld Kwintes en gaan we samen in gesprek met de cliënt. Zo vinden we snel een oplossing. Die samenwerking is prettig en een goede manier om te voorkomen dat mensen terugvallen.’